VEREIN GEDENKSTÄTTE KZ ENGERHAFE E.V.
WAS IST DER MENSCH,
DASS DU SEINER GEDENKST?  
                    - Psalm 8, 5 -

 
  
     Grabungsprotokoll - Gouache auf Leinen 2004 (Ausschnitt) -  Herbert Müller

Achter de Hääg

"Well is hier begraben?" fraggt lüttje Frauke, mien Enkelkind, "Hier", segg ik, ,,liggen dien Urgrootvader un dien Urgrootmoder, Kiek, kannst sehn, de Uroma hett nettakraat so heeten as du. Sovööl kannst du nu ja al sülvst läsen." Se probeert 't ut un bookstabeert dat, wat up dat Denkmal steiht.

"Un dor unner, well s' Naam steiht dar noch unner?" fraggt se. Ik verteIl hör van dat lüttje Wicht, dat Enkelkind van de Urollen, dat al so froh van de Welt of muß un nu bi hör Oma un Opa liggt. "Oat is man goot", seggt se, "nu liggt se ok neet so allennig". Wi nehmen de utbleiht Blömen un de Bladen un dat Weet, wat hen un her noch hochkamen is van de Graben ofun smieten 't up de Ofgefallbült.
"Worrn du un Opa hier nahst ok begraben " fraggt Frauke
Ja, se worrn.

As Frauke de Rukel ut gääl un rotbruun Asters in de Vaas doon dürt, seggt se: Wenn du doot büst, breng ik di ok jeden Satetdag mien allermoiste Blömen ut mien Tuun un Ik hark dat ok so moi liek, as du dat hier deist." Frauke un ik verstahnt uns goot. Se hellt vööl van hör Oma, un wi hemm´n uns Ieev.

As wi klor sünd mit de Arbeit nehmen wi uns Reef unner't Arm un keiern mitnanner dat Padd tüschen dat olle un dat neeje karkhoff andaal up uns Auto an . Dorbi lopen wi smals erst´n een up een 1 ½ Meter hogen hääg an. Ik seeg de Hääg immer, sofoken ik dit Padd andaal lopen bün, Man vandaag erst kriggt Frauke hum so recht int Vermick.

Se stüert d'r up an un fraggt mi: "Wat is achter de Hääg, Oma?"

Achter de Häägl Dor hett mi noch sinoit 'n Kind na fragt! Neet mol mien egen Kinner. Ja, van well wussen de egentlik, wat achter de Hääg weer? Achter de Hääg, - dor liggt ... Frauke is stahnbläven, se drängelt mi:

"Oma?"

Ik segg: ,,Kumm, dor hett de Hääg 'n open Stää, dor willn wi mol dörgahn." Un denn stahn wi binner de Hääg. Hierhen verdwelen sük neet heel faken Minschen. Un ok ik sett mi neet up de Gornbank, de steiht för Lü, de sük hier verhalen mögen. Ik hebb Unrüst in mi, im ik bliev glieks vöran stahn, Een moien Blöömtuun, een Anlaag - dor umto näagen Denkmals - all mit desülvige Inschrift - dree Bookstaben. Frauke . bookstabeert dat: "R. I. P. De heeten all gliek!" seggt Frauke verwunnert un löppt van een na de anner. "Un wat steiht up dat grote Denkmal dor vöran? Lääs mi dat em vör, Oma."

Ik Iääs: "Hier ruhen Opfer des Faschismus."
Opfer? Wovöölt De Tahl kannst neet recht läsen.
Man ik weet hum! - Eenhunnertachtuntachentig.
"Wat bedütt dat, Oma?" - Twee fragend Kinnerogen ...

Ja, wat bedütt dat? Wo kann ik hör dat verklaren - so 'n lüttjen Seel. Ik versök 't. Ik nehm hör bi de Hand un vertell hör, dat dor achter de Pastoree 'n Barack', 'n kolt holten Huus stahn hett. Dat dor Minschen in west hemm', mit de keeneen proten dee, un de keeneen lieden much. Dat se in Klatten un Plünnen herumlopen mussen un kolt weern un krank. Dat se Hunger harrn, un starven mussen, umdat hör nümms wat to äten geven hett.:'" Un dat ...

Frauke lett mien Hand löss, kiekt verfehrt bi mi anhoch, seggt nix, man hör ' Ogen seggen't an, wat hör Kinnerseel bewegt:

,,Du ok neet Oma?"

Ik kann nixmehr seggen - man - lk will faker mit her dorhen gahn, dermit hör Ogen neet blind worrn, as miens west sund.

Hanni Frerichs



nach oben ...

























 

Verein Gedenkstätte KZ-Engerhafe e.V. - Kirchwyk 5 - 26624 Engerhafe